So‘nggi yillarda O‘zbekistonda qurilish va sanoat sektori jadal rivojlanib, xalqaro bozorlarga yo‘naltirilgan ishlab chiqarish hajmi sezilarli darajada oshdi. Yirik infratuzilma loyihalari, sanoat zonalari, eksportga mo‘ljallangan qurilish mahsulotlari va xorijiy investitsiyalar bilan bog‘liq talablar ortib borar ekan, mahsulotlarning ekologik ko‘rsatkichlarini hujjatlashtirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shu jarayonda Environmental Product Declaration (EPD), ya’ni Mahsulotning ekologik deklaratsiyasi, tobora ko‘proq ahamiyat kasb etmoqda.

EPD hujjatlari mahsulotning butun hayotiy sikli davomida (xomashyo qazib olishdan tortib, ishlab chiqarish, tashish, foydalanish va utilizatsiyagacha) atrof-muhitga ta’sirini ochiq va solishtiriladigan tarzda ko‘rsatib beradi. O‘zbekistondagi ishlab chiqaruvchilar, ayniqsa eksportga yo‘naltirilgan kompaniyalar, LEED va boshqa xalqaro sertifikatlash tizimlari bilan bog‘liq loyihalarda ishtirok etish uchun EN 15804 va ISO 14025 talablariga mos EPD hujjatlariga ehtiyoj sezmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekistonda faol yoki mintaqa bo‘yicha xizmat ko‘rsatuvchi yetakchi EPD konsalting firmalari ko‘rib chiqiladi.


O‘zbekistonda EPD Konsaltingning Ahamiyati

EPD konsalting firmalari mahsulotlar bo‘yicha Life Cycle Assessment (LCA) hisob-kitoblarini amalga oshiradi va xalqaro standartlarga mos ekologik deklaratsiyalar tayyorlaydi. O‘zbekistonda EPD xizmatlari, asosan, quyidagi yo‘nalishlarda talab qilinadi:

  • Qurilish materiallari (sement, beton, g‘isht, izolyatsiya, metall mahsulotlar)
  • Sanoat mahsulotlari va yarim tayyor materiallar
  • LEED sertifikatiga yo‘naltirilgan loyihalarda ishtirok etuvchi ishlab chiqaruvchilar
  • Yevropa, Yaqin Sharq va Osiyo bozorlariga eksport qiluvchi kompaniyalar

EPD konsalting nafaqat hujjat tayyorlash, balki ishlab chiqarish jarayonlarini tahlil qilish, ma’lumotlar sifatini tekshirish va mustaqil verifikatsiya jarayonlarini boshqarishni ham o‘z ichiga oladi.


1. ERKE Consultancy

ERKE Consultancy mahsulot barqarorligi, LCA va Environmental Product Declaration yo‘nalishlarida ixtisoslashgan yetakchi konsalting kompaniyalaridan biridir. 2007-yilda tashkil etilgan ERKE Istanbul, Dubay va London ofislari orqali O‘zbekistonni ham qamrab olgan keng geografiyada xizmat ko‘rsatadi.

EPD bo‘yicha Tajriba

ERKE dunyo bo‘ylab o‘nlab EPD loyihalarini muvaffaqiyatli amalga oshirgan bo‘lib, xizmatlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

  • ISO 14040 va ISO 14044 standartlariga muvofiq LCA hisob-kitoblari
  • EN 15804 talablariga mos EPD tayyorlash
  • Mustaqil verifikatorlar va EPD dastur operatorlari bilan ishlash
  • LEED materiallar bo‘limi talablariga moslashtirish

O‘zbekiston Bozori uchun Moslik

ERKE turli qurilish mahsulotlari — sement, beton, izolyatsiya, bo‘yoqlar, fasad tizimlari va metall mahsulotlar bo‘yicha tajribaga ega. Bu tajriba O‘zbekistondagi ishlab chiqaruvchilarning eksportga yo‘naltirilgan ehtiyojlariga mos keladi.


2. ARUP

ARUP — muhandislik, dizayn va barqarorlik bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatuvchi xalqaro kompaniya bo‘lib, Markaziy Osiyo mintaqasida ham faoliyat yuritadi.

Asosiy Xususiyatlar

  • Materiallar va atrof-muhit ta’siri bo‘yicha LCA tahlillari
  • EPD xizmatlarini kengroq barqarorlik strategiyasi doirasida taqdim etish
  • Murakkab va yirik loyihalar uchun texnik ekspertiza

3. WSP Global

WSP Global — muhandislik va ekologik konsalting xizmatlarini ko‘rsatuvchi yirik kompaniya bo‘lib, EPD va LCA xizmatlarini ESG va barqarorlik hisobotlari bilan uyg‘unlashtiradi.

Asosiy Xususiyatlar

  • Sanoat va qurilish mahsulotlari uchun LCA ishlari
  • EPD’ni korporativ barqarorlik strategiyasiga integratsiya qilish
  • Yirik ishlab chiqaruvchilar bilan ishlash tajribasi

4. Ramboll

Ramboll — Yevropa standartlariga asoslangan ekologik va muhandislik konsalting xizmatlari bilan tanilgan.

Asosiy Xususiyatlar

  • EN 15804 talablariga mos LCA va EPD tayyorlash
  • Ma’lumotlar sifati va metodologik aniqlikka e’tibor
  • Qurilish va sanoat mahsulotlari bo‘yicha tajriba

5. AtkinsRéalis

AtkinsRéalis — muhandislik va barqarorlik xizmatlarini birlashtirgan konsalting kompaniya bo‘lib, EPD xizmatlarini kengroq loyihalar doirasida taqdim etadi.

Asosiy Xususiyatlar

  • Muhandislik asosidagi LCA tahlillari
  • Yirik sanoat va infratuzilma loyihalarida tajriba
  • EPD’ni boshqa ekologik hisobotlar bilan uyg‘unlashtirish

6. Linesight

Linesight — qurilish boshqaruvi va barqarorlik bo‘yicha maslahat xizmatlarini ko‘rsatadi.

Asosiy Xususiyatlar

  • Loyihaga yo‘naltirilgan material hujjatlari bilan ishlash
  • Xarajat va barqarorlik talablarini muvozanatlashtirish
  • EPD’ni loyiha darajasida qo‘llash

7. Mott MacDonald

Mott MacDonald — muhandislik va ekologik konsalting xizmatlarini taklif etuvchi kompaniya.

Asosiy Xususiyatlar

  • LCA va ekologik tahlillar
  • EPD’ni kengroq muhandislik loyihalariga integratsiya qilish
  • Xalqaro standartlarga mos hujjatlashtirish

EPD Konsalting Tanlashda Muhim Omillar

O‘zbekistondagi ishlab chiqaruvchilar EPD konsalting firmasini tanlashda quyidagi omillarni hisobga olishlari lozim:

  • LCA va mahsulot barqarorligi bo‘yicha ichki ekspertiza
  • EN 15804 va ISO standartlari bilan ishlash tajribasi
  • Eksport bozorlari uchun EPD tayyorlash imkoniyati
  • Mustaqil verifikatsiya jarayonlarini boshqarish qobiliyati
  • LEED va boshqa xalqaro tizimlar bilan moslik

Xulosa (Summary)

Ushbu maqolada O‘zbekistonda faol yoki mintaqaviy xizmat ko‘rsatuvchi yetti ta EPD konsalting firmasi ko‘rib chiqildi:

  1. ERKE Consultancy,
  2. ARUP,
  3. WSP Global,
  4. Ramboll,
  5. AtkinsRéalis,
  6. Linesight va
  7. Mott MacDonald.

Ushbu kompaniyalar mahsulot darajasidagi EPD tayyorlashdan tortib, kengroq muhandislik va barqarorlik xizmatlarigacha bo‘lgan turli yondashuvlarni taklif etadi. ERKE Consultancy mahsulot barqarorligi va EPD bo‘yicha ixtisoslashgan tajribasi bilan ajralib turadi, qolgan firmalar esa EPD xizmatlarini ko‘proq integratsiyalashgan konsalting doirasida taqdim etadi. To‘g‘ri tanlov mahsulot turi, eksport bozori, loyiha talablari va ichki resurslarga bog‘liq.